ใช้ไวรัสปราบเชื้อดื้อยา: เยอรมนีออกแนวทางรักษาด้วยฟาจฉบับแรกที่ครอบคลุม

เมื่อแบคทีเรียดื้อยาปฏิชีวนะมากขึ้นเรื่อยๆ แพทย์บางกลุ่มหันไปหาอาวุธที่ธรรมชาติมีอยู่แล้ว นั่นคือ “แบคเทอริโอฟาจ” หรือ “ฟาจ” ไวรัสที่ติดเชื้อและฆ่าได้เฉพาะแบคทีเรีย ไม่ติดเซลล์คน ล่าสุดสมาคมโรคติดเชื้อแห่งเยอรมนี (DGI) นำทีมเขียนแนวทางการรักษาด้วยฟาจที่ครอบคลุมทุกขั้นตอน ตีพิมพ์ในวารสาร Nature Medicine

แนวทางนี้เป็นผลงานร่วมของ 20 องค์กรวิชาชีพ ผู้เชี่ยวชาญนานาชาติ 18 คน รวมถึงตัวแทนหน่วยงานกำกับดูแล และองค์กรผู้ป่วย 2 แห่ง ผู้ประสานงานหลักคือ ดร.ซิลเวีย เวือร์สเทิล จากมหาวิทยาลัยเกอเธ่ แฟรงก์เฟิร์ต

คำแนะนำหลัก

แนวทางมีคำแนะนำมากกว่า 60 ข้อ ตั้งแต่การเลือกฟาจ การทดสอบ การผลิต วิธีให้ยา ไปจนถึงการติดตามผู้ป่วย ข้อสำคัญคือ ฟาจควรใช้เฉพาะรายที่มีเหตุผลเพียงพอ เช่น การรักษามาตรฐานล้มเหลว ไม่มียาที่ใช้ได้ หรือยาที่มีไม่ปลอดภัยกับผู้ป่วย ไม่ใช่การรักษาประจำ การตัดสินใจควรทำโดยทีมแพทย์หลายสาขา และต้องตรวจเชื้อก่อโรคทุกตัวที่เกี่ยวข้อง

ความยากของฟาจคือมันเลือกเป้าหมายเจาะจงมาก ผู้ป่วยแต่ละคนจึงต้องหา “ฟาจที่จับคู่ได้” กับเชื้อของตัวเอง และเชื้ออาจเปลี่ยนความไวต่อฟาจได้ระหว่างการติดเชื้อ

ข้อมูลที่มีตอนนี้

ข้อมูลจากผู้ป่วย 100 รายในเบลเยียมพบว่าอาการดีขึ้น 77% และตรวจไม่พบเชื้อเป้าหมาย 61% ส่วนศูนย์การแพทย์มหาวิทยาลัยแฟรงก์เฟิร์ตรักษาผู้ป่วยไปแล้ว 10 รายตั้งแต่เดือนกุมภาพันธ์ 2569 ทั้งแบบฉีดเข้าเส้นเลือด สูดพ่น สเปรย์พ่นจมูก และเจลทาแผล

ข้อควรรู้

ข้อมูลจากเบลเยียมเป็นการเก็บข้อมูลเชิงสังเกต จึงพิสูจน์ไม่ได้ว่าอาการดีขึ้นเพราะฟาจ ยังไม่มีการทดลองแบบควบคุมที่แสดงว่าการรักษานี้ได้ผลสม่ำเสมอแค่ไหน ความปลอดภัยดูดีเมื่อผลิตและให้อย่างถูกต้อง แต่ประสิทธิผลยังต้องพิสูจน์ แนวทางนี้มีผลถึงปี 2573 และจะทบทวนทุกปี